مراد على شمس
498
با علامه در الميزان ( فارسى )
كارهاى عجيب و غريب و حركات سريع از قبيل كارهايى كه در داستانهاى سليمان انجام دادند و به ايشان نسبت داده شده ، و نيز مانند ما مكلف به تكاليفند ، و چون ما زندگى و مرگ و حشر دارند و همه اينها از بسيارى از آيات متفرق قرآنى استفاده مىشود . و امّا « جانّ » و اينكه آيا جانّ هم همان جنّ است و يا به گفتهء برخى « 1 » پدر جنّ است همانطور كه آدم پدر بشر مىباشد ، و يا همان ابليس است « 2 » ؛ و يا نسل جنّى « 3 » ابليس و يا نوع مخصوصى از جن است ، اقوال مختلفى است كه بيشترش بىدليل است . آنچه كه تدبّر در آيات قرآن كريم به دست مىدهد اين است كه در دو آيهء مورد بحث « 4 » « جانّ » را مقابل « انس » گرفته و آن دو را دو نوع گرفته ، و همين دو نوع گرفتن آن دو دليل و يا حداقل اشاره دارد بر اينكه يك نوع ارتباط در خلقت آن دو هست . و ظاهر آيات [ مربوطه ] با در نظر گرفتن اينكه ميان انسان و جانّ در يكى ، و انسان و جنّ در ديگرى مقابله افتاده اين است كه جنّ و جانّ هردو يكى باشد و تنها تعبير دو تا است . « 5 » س 481 - آيا بين جنّيان نيز همچون انسانها تناسل و مرگ و مير وجود دارد ؟
--> ( 1 ) . تفسير ابن عباس ؛ ص 217 . مجمع البيان ؛ ج 6 ، ص 334 . ( 2 ) . مجمع البيان ؛ ج 6 ، ص 334 ؛ تفسير فخر رازى ، ج 19 ، ص 180 . ( 3 ) . مفردات راغب ؛ مادهء « جنّ » . ( 4 ) . سورهء حجر ، آيات 26 و 27 ؛ سورهء الرحمن ، آيات 14 و 15 . ( 5 ) . الميزان ؛ ج 12 ، ص 223 و 224 . [ با تصرف ]